Cách xử lý phèn trong ao nuôi tôm an toàn

Trong nuôi tôm, việc ao bị nhiễm phèn khá phổ biến. Việc này làm ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng tôm nuôi. Ao tôm bị nhiễm phèn thường khá khó xử lý triệt để. Trong bài viết hôm nay, chuyên gia của chúng tôi sẽ liệt kê chi tiết các nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách khử phèn trong ao tôm an toàn

  1. Nguyên nhân gây ra phèn trong ao nuôi tôm

Nguyên nhân ao nuôi tôm bị nhiễm phèn là do hàm lượng sunfat trong đất ao nuôi cao. Đất chua là loại đất hình thành ở ven biển nơi có nhiều sinh vật chứa lưu huỳnh. Những sinh vật này phân hủy kỵ khí, giải phóng lưu huỳnh (S). Trong điều kiện yếm khí, lưu huỳnh kết hợp với các nguyên tố sắt có sẵn trong phù sa để tạo thành hợp chất pyrit (FeS2).

Pyrit oxy hóa thành oxit sắt và axit sunfuric khi tiếp xúc với không khí trong đất ẩm. Axit sunfuric hòa tan sắt và các kim loại nặng như nhôm, kẽm, mangan và đồng trong đất. Kết quả là đất chua, nước có độ pH thấp (được gọi là phèn) và các kim loại độc hại mà tôm nuôi không thể chịu được. Mặt khác, khi trời mưa lâu ngày, lớp phèn trên bờ ao bị nước mưa cuốn trôi cũng là một trong những nguyên nhân khiến ao nuôi cua bị phèn. 

2. Dấu hiệu nhận biết ao bị nhiễm phèn

Đất nhiễm phèn thường có màu xám đen, vùng chứa nhiều FeS2, khi phơi khô đất thường có phấn trắng, ao nuôi tôm ở những vùng này hàm lượng phèn lớn, trở nên rất khó xử lý.
Nếu nước trong ao của bạn trong hơn hoặc có màu nâu nhạt với bọt màu vàng nhạt nổi trên bề mặt thì đảm bảo không có tảo phát triển. Hiện tượng này đặc biệt xảy ra sau mưa. Toàn thân tôm chuyển từ vàng nhạt sang vàng đậm, vỏ tôm trở nên cứng, mang cũng chuyển sang màu vàng.

Tôm khó bóc vỏ, mưa lâu không ăn được. Khi ao đầy phèn, phèn bám vào mang tôm cản trở quá trình hô hấp của tôm khiến tôm dạt vào bờ và chết ngạt. 

3. Hại phèn trong ao nuôi tôm
Phèn chua không chỉ có hại cho tôm trong ao mà còn có hại cho môi trường nước. Đất kiềm thường có độ pH thấp và hàm lượng canxi và Mg rất thấp, gây mất cân bằng thẩm thấu giữa tôm và sậy thủy sinh. Việc bóc vỏ tôm trở nên khó khăn và quá trình bóc vỏ của các loài giáp xác như tôm bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Vỏ tôm bị mềm, bong tróc không hết, xuất hiện bệnh bám dính vào vỏ tôm nhỏ, dẫn đến tỷ lệ sống của mang thấp. Axit ngăn cản hoạt động của các enzym trong cơ thể và tạo ra môi trường axit làm tôm chậm lớn, nước phèn làm giảm khả năng liên kết oxy và các hợp chất Hb (hemoglobin) trong máu, làm tăng quá trình hô hấp, tôm bị hao hụt nhiều năng lượng, dẫn đến tốc độ tăng trưởng thấp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất nuôi tôm. – Các hợp chất phèn trong nước bám vào mang gây cản trở quá trình hô hấp của tôm. Đặc biệt nếu tôm còn nhỏ.
Làm giảm độ kiềm và pH ao nuôi, phá hủy nguồn thức ăn tự nhiên, Fe3+ tan trong nước tạo thành các phiến màu da cam, các vi khuẩn giàu sắt phát triển thành vết dầu loang tạo nên lớp màng kết dính tăng lên. Ngoài ra, ao nhiễm phèn làm chậm quá trình phát triển của tảo, dẫn đến “nước ao trong hơn” và ít gây đổi màu ao nuôi tôm. Thông thường, ao nhiễm phèn thường bị biến đổi bởi sự biến động của tảo. 

4. Một số biện pháp phòng và xử lý ao tôm bị nhiễm phèn
 Nên chọn vị trí xây dựng ao ở nơi ít nhiễm phèn và lót bạt đáy ao để ngăn phèn tràn xuống ao. Chuẩn bị và cải tạo ao nuôi cẩn thận, quét vôi đáy ao và thau chua rửa nhiều lần trước khi cho nước vào ao.  Đối với ao bị nhiễm phèn tiềm ẩn trong đất, không nên phơi ao quá lâu vì sẽ dẫn đến nứt lớn gây hiện tượng phèn. Bón vôi đáy ao để nâng pH, hạ phèn nhưng nên bón vào lúc chiều mát.

Nếu ao nuôi bị nhiễm phèn có thể dùng EDTA, HP 10 để khử phèn trong ao nuôi tôm, đồng thời bổ sung khoáng cho tôm đầy đủ. – Hiện nay, sử dụng một số vi sinh vật (Baciluss-us, VS01, BZT) cũng là một phương pháp xử lý phèn trong ao nuôi tôm và đã được một số hộ nuôi áp dụng, mang lại hiệu quả cao. Vì trong giá thể vi sinh có chứa vi khuẩn có khả năng phân hủy phèn. Ưu điểm của quy trình này là tiết kiệm, an toàn, thân thiện với môi trường và hiệu quả hạ phèn cao.
 Khi trời mưa, mỗi lần mưa trong nước mưa có chứa một lượng axit nhất định, lượng phèn trong đê theo nước mưa vào ao nuôi làm pH giảm mạnh. Do đó, trước khi mưa nên rắc vôi nông nghiệp xung quanh ao, sau mưa cần kiểm tra các yếu tố môi trường, nếu có thay đổi cần xử lý ngay. 

Nguyễn Trang

See all author post

Leave a Comment

Your email address will not be published.

X