Dấu hiệu, cách điều trị và phương pháp ngăn ngừa tôm nhiễm khí độc

Một số nguyên nhân gây ra khí độc ở ao nuôi tôm

Ba loại khí độc thường xuyên xuất hiện trong ao nuôi tôm là NH3, NO2 và H2S. Trong đó, H2S là chất độc không màu, mùi trứng thối, ít tan trong nước. Xét về mức độ độc hại, H2S mạnh gấp nhiều lần so với hai hợp chất còn lại. Chỉ với lượng dùng 0,01 ppm cũng đủ khả năng làm chết tôm trong ao nuôi.

Phân hủy chất hữu cơ: Trong khi tôm đang ăn, phần lớn thức ăn thừa vẫn lắng đọng dưới đáy ao. Thức ăn thường tích tụ nhiều đạm, khi hòa vào nước sẽ tiêu thụ ôxy và sinh ra lượng lớn khí độc trong ao.
Phế liệu tôm: Tôm chỉ ăn khoảng 30% lượng thức ăn của chúng và phần còn lại được thải trực tiếp vào nước dưới dạng chất thải.  Đây cũng là nguyên nhân hình thành khí độc và gây ngộ độc cho tôm. Tôm càng lớn càng hấp thụ nhiều chất dinh dưỡng. Điều này có nghĩa là càng lột vỏ nhiều thì nguy cơ tôm bị ngộ độc càng cao. Các nguyên nhân khác: Trong nước là tảo chết, xác sinh vật phù du, xác côn trùng và vỏ tôm đang phân hủy. 

Thiết kế của ao tôm là một nguyên nhân

Một số bà con lựa chọn thiết kế ao tôm hình ống xương nhô cao hơn bề mặt bạt. Thiết kế này đã cản trở việc thoát thức ăn thừa ra rún ao. Bên cạnh đó, thiết kế và vị trí đặt dàn quạt trong ao chưa hợp lý cũng là một yếu tố gây cản trở. Việc đặt để như vậy khiến việc gom phân thừa trở nên bất tiện. Khi phân thừa tích tụ ngày càng nhiều dưới đáy ao, lâu ngày sẽ sinh ra khi độc.

Thời tiết làm khí độc sản sinh

Thời tiết cũng là một trong những yếu tố khiến tôm nhiễm khí độc. Bởi mưa tạo điều kiện để khí độc tiếp xúc nhanh với tôm:

Trời nhiều mây làm hạn chế quang phổ và năng lượng từ mặt trời, dẫn đến giảm năng suất quang hợp của tảo. Việc ánh nắng từ mặt trời quá ít không chỉ ảnh hưởng đến quá trình tạo oxy nhờ quang hợp mà còn khiến thúc đẩy việc lấy đi oxy để tiến hành quá trình hô hấp. Từ đó lượng oxy sẽ giảm đi đáng kể. Khi nồng độ oxy hòa tan thấp, khí độc NH3 sản sinh nhiều và phân tán đến khu vực thức ăn, khiến tôm ăn phải và trở nên yếu, nhiễm bệnh.

Độ pH thấp: Nước mưa có thể làm tăng axit trong ao khiến độ pH ở nước ao thấp. Khi độ pH thấp thì sẽ làm tăng nồng độ H2S gây nguy hiểm cho tôm. 

Phân tầng nước ao: Mưa lớn kéo dài làm phân tầng giữa nước ngọt phía trên và nước mặt bên dưới. Do đó đã cản trở oxy hòa tan xuống tầng nước dưới, cản trở mọi hoạt động của tôm và tăng độc tính của các khí độc.

Sóng trên mặt nước: Trời mưa kèo theo gió mạnh từ 15km/h trở lên sẽ tạo ra các đợt sóng mạnh. Ngoài ra còn tạo nên luồng nước dưới đáy ao. Khi đó, các chất thải dưới đáy bị khuấy động, khí độc thoát ra và bao phủ khắp khu vực đáy.

Dấu hiệu giúp bà con nhận biết tôm nhiễm khí độc

H2S, NO2 và NH3 xuất hiện trong ao nuôi khiến tôm nhiễm khí độc. Khi bị nhiễm khí độc, tôm sẽ có một vài biểu hiện để bà con có thể nhận biết qua hình thái bên ngoài. Cụ thể là tôm sẽ có các trạng thái sau:

Bơi lờ đờ trên mặt nước, thường tấp mé bờ, bỏ ăn. Vỏ tôm mềm khi lột xác, tốc độ lớn chậm. Sức đề kháng bị giảm khi nhiễm độc lâu và nhiều có thể dẫn đến dễ nhiễm bệnh như phân trắng, hội chứng gan tụy cấp, đem mang, EMS… Dễ bị mẫn cảm với điều kiện có hại trong môi trường như nhiệt độ, oxy… H2S ức chế sự tách oxy ở hồng cầu, cản trở quá trình hô hấp của tôm. Khí độc H2S làm mòn các mô ở dạ dày, gan, ruột và tụy của tôm. Khi tôm kiếm ăn ở đáy có thể tiếp xúc với H2S khiến xuất hiện màu sắc bất thường ở vùng miệng, mang và thân tôm. Có thể chết ngay sau khi vừa lột xác.

Biện pháp xử lý khi tôm nhiễm khí độc

Bà con phát hiện tôm nhiễm khí độc, hãy thực hiện ngay các biện pháp dưới đây: Cần giảm lượng thức ăn từ 30 đến 40% tối thiểu trong vòng 3 ngày cho đến khi tôm trở lại bình thường. Bón vôi kịp thời để làm tăng độ PH lớn hoặc bằng 7,8Có thể tăng mức độ sục khí nhưng không cài xới lớp bùn dưới đáy ao. Ngoài ra nên sử dụng oxy để xử lý nhằm tăng cường khả năng chống chịu cho tôm. Thay nước, ưu tiên thay nước nhiều lần. Tuy nhiên bà con cần tránh thay nước khi nhiệt độ ngoài trời quá cao, nắng gắt. Thời gian phù hợp nhất để thay nước là khoảng 16 giờ trở đi để hạn chế tảo xanh và tôm bị sốc nhiệt.

Giải pháp phòng tôm nhiễm khí độc hiệu quả

Tôm có thể bị nhiễm độc bất cứ khi nào. Do đó, trong thời gian nuôi tôm, bà con cần tuân thủ các quy tắc sau: Duy trì hàm lượng oxy hòa tan trong nước trên 4ppm, thực hiện duy trì ổn định. Khi tôm nhỏ, tất cả máy quạt nước vẫn sử dụng và cho hoạt động bình thường. Thấy váng tảo tàn xuất hiện trên mặt nước phải vớt sạch ngay.

Độ pH lý tưởng cần duy trì khi nuôi tôm là 7.8 đến 8.3. Thấy trời âm u, mưa tôm, tôm lột xác hay có nhiều tảo tàn cần quạt chạy liên tục để cân bằng lượng oxy trong nước. Luân phiên đánh vôi vào oxy viên vào hố bùn để tăng cường oxy hóa ở vị trí có chất thải tập trung. Làm sạch bùn đáy, siphon đáy ao định kỳ giữa mùa vụ để triệt để tiêu khí độc. Thường xuyên thay nước ao tôm nếu có điều kiện.

Nguyễn Trang

See all author post

Leave a Comment

Your email address will not be published.

X