Cách xử lý khí độc triệt để trong ao nuôi tôm 

Vấn đề quản lý khí độc trong ao nuôi tôm gây nhức nhối cho người nuôi mỗi mùa vụ nuôi. Đôi khi người ta quản lý ao của mình rất tốt, từ việc kiểm soát lượng thức ăn cho đến quản lý môi trường nước của ao. Tuy nhiên, khí độc vẫn phát sinh, ảnh hưởng và gây thiệt hại cho tôm nuôi. Vậy đâu là nguyên nhân gây ra khí độc trong ao, dấu hiệu tôm bị nhiễm khí độc và làm gì để xử lý khí.

Các nguyên nhân gây ra khí độc trong ao nuôi

Khí độc trong ao nuôi chính là các chất khí NH3 và NO2 và H2S (hydrogen sulfide). Trong đó, H2S là chất độc không màu, mùi trứng thối, ít tan trong nước. Nếu so về độ độc, H2S cao gấp nhiều lần so với NH3 và NO2, chỉ cần 0,01 ppm là có thể làm chết tôm.

chất hữu cơ bị phân hủy
Thức ăn thừa:
Khi bạn cho tôm ăn, phần lớn thức ăn dư thừa sẽ tích tụ dưới đáy ao, còn thức ăn giàu đạm sẽ tích tụ lại, hòa tan trong nước, tiêu thụ oxy và sinh ra nhiều khí độc trong ao.
Phế liệu tôm:
Thông thường, tôm chỉ ăn khoảng 30% lượng thức ăn của chúng, phần còn lại được thải ra ngoài nước dưới dạng chất thải. Đây là lý do phổ biến nhất cho khói độc trong ao. Tôm càng lớn ăn càng nhiều và bài tiết càng nhiều. Nồng độ khí độc sẽ tăng lên. Tảo chết, sinh vật phù du chết, côn trùng và vỏ tôm đang phân hủy cũng là nguồn phát sinh khí độc.
Thiết kế ao nuôi
Nhiều ao có thiết kế hình ống xương xẩu nhô lên trên mặt bạt làm cản trở việc thoát xác thức ăn xuống rốn, việc thu gom rác không nhanh dẫn đến rác tích tụ dưới đáy ao lâu ngày bốc khói độc.
Do nước gây ra:
Nguồn nước ao bị ô nhiễm và có chứa thực vật chết, động vật đang phân hủy, phân bón dư thừa từ các cánh đồng trồng trọt như urê và NPK cũng là nguyên nhân gây ra khói độc trong ao.
Gây ra bởi mưa:

Thời tiết nhiều mây cản trở ánh sáng mặt trời và cản trở quá trình quang hợp của tảo. Tảo không tạo ra oxy, nhưng chúng tiêu thụ nó thông qua quá trình hô hấp tự nhiên của chúng. Khi oxy hòa tan thấp, khí độc H2S được sinh ra và lan rộng khắp bãi ăn, làm tôm yếu và nhiễm bệnh.
Độ pH thấp:
Nước mưa làm tăng độ axit của nước và làm giảm giá trị pH của nước ao nuôi. Khí H2S, NO2 trở nên nguy hiểm hơn ở pH thấp hơn, khí H2S trở nên rất độc (100%) ở pH=5 và không độc (0%) ở pH=10.
Phân tầng nước ao nuôi:
Trời đang mưa to giữa nước ngọt ở trên và nước mặn ở dưới. Điều này ngăn cản oxy hòa tan xâm nhập vào nước ngầm, gây căng thẳng cho tôm và làm tăng độc tính của khí độc. Sóng trên mặt nước:
Khi trời mưa kèm theo gió mạnh từ 15 km/h trở lên, trên mặt nước nổi sóng dữ dội, dưới đáy ao có nước phun ra. Điều này làm khuấy động chất thải dưới đáy ao, khiến khí độc thoát ra ngoài và bao phủ đáy ao. 

Nguyên nhân gây ra khí độc H2S

H2S có chung 1 số nguyên nhân gây ra NH3 và NO2 giống như trên, bên cạnh đó còn có tác nhân do liên quan đến một số dạng ao nuôi.

Những ao nước trong quá lâu làm lab-lab (các mảng cợn dưới nước gồm vi sinh vật và nguyên sinh động vật) phát triển. Sau đó tảo xuất hiện và làm chết lab-lab. Xác lab-lab bị phân hủy yếm khí (trong điều kiện không có không khí) chính là nguyên nhân sinh ra H2S.

Dạng ao nuôi trên cát lót bạt. Trong thời gian nuôi, bùn và nước từ ao rò rỉ vào đáy cát, gây ra quá trình phân hủy yếm khí tại đây, sinh ra H2S. H2S thẩm thấu ngược từ cát vào ao nuôi.

Ao nuôi trên nền đất phèn có pH đáy thấp, khi lượng chất hữu cơ trong nước tăng cũng góp phần tạo ra H2S.

Dấu hiệu tôm bị nhiễm khí độc

Tôm bơi lờ đờ trên mặt nước, tấp mé bờ, bỏ ăn.  Khí độc gây ngạt cho tôm dẫn đến tôm nổi đầu. Tôm mềm vỏ, lột xác không cứng, chậm lớn Tôm bị tổn thương mang, phù thủng cơ. Tôm tích tụ nhiều khí độc trong cơ thể bị giảm sức đề kháng và dẫn đến dễ nhiễm bệnh như phân trắng, EMS, hội chứng gan tụy cấp, đen mang, … Tôm dễ mẫn cảm với điều kiện bất lợi của môi trường như nhiệt độ, oxy… H2S ức chế sự tách oxy ở hồng cầu, ngăn cản tôm lấy oxy. H2S làm mòn các mô ở dạ dày, gan, ruột, tụy của tôm.

H2S gây chết cho tôm vượt xa các nguyên nhân khác. Ở mức H2S thấp, tôm yếu, dễ bệnh, hấp thu thức ăn kém. H2S ở mức cao tôm sẽ chết số lượng lớn ngay cả khi chỉ tiếp xúc thời gian ngắn.

Trên đây là những nguyên nhân cũng như cách nhận biết sự tồn tại của khí độc trong ao tôm, khí độc được ví như một “sát thủ giấu mặt” – khi đạt đến ngưỡng sẽ làm tôm chết hàng loạt, gây thiệt hại rất lớn cho bà con nông dân. Vậy, làm cách nào để phòng tránh cũng như điều trị nếu trong môi trường ao nuôi xuất hiện khí độc là nỗi trăn trở của người nuôi.

Nguyễn Trang

See all author post

Leave a Comment

Your email address will not be published.

X